Türkiye Gıda Ve Şeker Sanayi İşçileri Sendikası - JAPONYA’DA ÜCRET ŞEFFAFLIĞINA YÖNELİK RAPORLAMA SİSTEMİNDE YENİ DÖNEM

JAPONYA’DA ÜCRET ŞEFFAFLIĞINA YÖNELİK RAPORLAMA SİSTEMİNDE

YENİ DÖNEM

Japonya iş yerlerinde cinsiyet eşitliğine yönelik şeffaflık kurallarını genişletiyor. 1 Nisan 2026 itibarıyla 100’den fazla çalışanı bulunan şirketlere yönelik cinsiyete göre veri raporlama sisteminde yeni yükümlülükler devreye giriyor. Düzenleme 2015 tarihli “Kadınların İşgücüne Katılımının ve Kariyer Gelişiminin Teşviki Yasası” kapsamında yürürlüğe alınan uygulamalar üzerine inşa edildi. Japonya’da 2022 yılından bu yana 100’ün üzerinde çalışanı olan şirketler cinsiyete dayalı ücret farkını düzenli olarak kamuya açıklamakla yükümlü. Bu alt sınırdan daha az çalışanı olan şirketler için ise herhangi bir açıklama zorunluluğu bulunmuyor. Yeni düzenlemeyle birlikte söz konusu yasal uygulamanın kapsamı genişletilirken, 300’den fazla çalışanı olan şirketler için raporlanması gereken veri setlerine ek bir başlık getiriliyor: Yönetici pozisyonlarındaki kadın çalışan oranı. Bu uygulamayla yalnızca ücret farklarının değil, kadınların üst düzey pozisyonlardaki temsil düzeyinin de izlenebilir hale getirilmesi hedefleniyor. OECD verilerine göre Japonya cinsiyetler arası ücret farkı konusunda %20,7’lik bir oranla üye ülkeler arasında en yüksek üçüncü farkın gözlemlendiği ülke konumunda bulunuyor. Yeni raporlama yükümlülükleriyle birlikte yapılacak düzenlemenin işgücünde yaşanan eşitsizliklerin azaltılmasına yönelik politika araçlarından biri olacağı öngörülüyor.

Şirketlere Kademeli Yükümlülük: Yönetici Oranı ve Ücret Farkı Açıklanacak

Yeni sistemde yükümlülükler şirket büyüklüğüne göre farklılık gösteriyor. 300’den fazla çalışanı bulunan şirketler ücret raporlamasının yanında yönetim kadrolarında çalışan kadınların çalışan sayısına oranını da kamuoyuna açıklamakla yükümlü olacak. Düzenlemeyle birlikte daha önce kapsam dışında kalan orta ölçekli işletmeler de sisteme dâhil ediliyor. Şirketlerin raporlarının cinsiyete dayalı ücret verileri, ikramiyeler ve ek ödemeler dâhil olmak üzere gelir yapısının tamamını kapsaması zorunlu tutuluyor. Buna ek olarak tam zamanlı ve yarı zamanlı çalışanlar gibi farklı istihdam türleri için de ayrı analizler yapılması gerekiyor.

Şirketlerin raporlarını sadece devlet kurumlarıyla değil, kamuoyuyla da paylaşıyor olması özellikle kadın-erkek eşitsizliğiyle mücadelede en kayda değer detaylardan birisi olarak değerlendiriliyor. Bilgilerin şirketin kendi internet sitesinde veya devletin ilgili platformlarında yayımlanması zorunlu olacak. Bu veriler iş arayanlar, yatırımcılar ve kamuoyu açısından da şirketlerin genel yapısı ve bakış açıları konusunda fikir edinmeyi ve şirketler arası kıyaslamayı kolaylaştıracak. Bunun dışında düzenleme ile daha büyük çaplı şirketler kadınların işgücüne katılımını ve kariyer ilerlemesini desteklemeye yönelik eylem planları hazırlayıp söz konusu çalışmalarını kamuoyuna açıklamakla da yükümlü olacak. Yetkililer, düzenlemenin yalnızca veri toplamayı değil, şirketleri daha kapsayıcı insan kaynakları politikaları geliştirmeye teşvik etmeyi de hedeflediğini belirtiyor. Yeni uygulamalar sayesinde kadınların işe alım ve terfi fırsatlarının artırılması, iş ve aile yaşamı arasında dengeyi destekleyen çalışma ortamlarının oluşturulması, kadınların kariyer ilerlemelerine dair şeffaflığın artırılması ve bu sayede Japonya’nın kurumsal şeffaflık ve toplumsal cinsiyet eşitliği alanında daha güçlü bir denetim mekanizması kurması bekleniyor.

Kaynak: Çalışma Ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Dış İlişkiler Bülteni ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü, https://www.mercer.com/content/dam/mercer-dotcom/migrated-assets/blogs/law-and-policy/2026/03/pdf-2026-globallegislative-update-march-2026.pdf#page=43 https://www.mhlw.go.jp/stf/seisakunitsuite/bunya/0000091025.html (Erişim: 25.03.2026)