“MENÜLERDE ŞEFFAFLIK, HALK SAĞLIĞI İÇİN ATILMIŞ TARİHİ BİR ADIMDIR”
Sağlıklı toplumların inşası, ancak bilinçli tüketim alışkanlıklarının yaygınlaşması ve gıdada şeffaflığın sağlanmasıyla mümkündür. Tüketicinin ne tükettiğini bilme hakkını esas alan her düzenleme, halk sağlığını koruma yolunda atılmış güçlü bir adımdır.
Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından “tarladan sofraya gıda güvenilirliği” anlayışıyla yürürlüğe giren Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği Kılavuzu’ndaki, toplu tüketim yerlerinde gıda işletmecisince, tüketiciye sunulan gıdaların içeriğinde yer alan bileşenlere ve enerji değerine ilişkin tüketiciye zorunlu bilgilendirme yapılmasını düzenleyen maddeler güncellendi. Buna göre:
Gıda işletmecisi tarafından, toplu tüketim yerlerinde tüketiciye sunulan gıdaların içeriğinde yer alan bileşenlere ve enerji değerine ilişkin tüketiciye bilgilendirme yapılmalıdır.
Toplu tüketim yerlerinde gıdanın bileşenleri ve enerji değerine ilişkin yapılacak bilgilendirme, tüketici tarafından kolayca görülebilecek, açıkça okunabilecek şekilde; menüler, yazı tahtaları, broşür, karekod, dijital ekran ve benzeri araçlar vasıtasıyla yapılabilir. Bu bilginin karekod ile sunulması durumunda; “bu bilgiye karekodla ulaşabileceğine ve karekod okutacak cihazı olmayan tüketiciler için talep edilmesi halinde bu bilginin sunulacağına” dair, tüketicinin kolayca görebileceği bir yerde yazılı bilgilendirme yapılmalıdır.
Toplu tüketim yerlerinde herhangi bir gıda ile ilgili gıdanın adı ile birlikte gıdanın bileşiminde bulunması halinde alerjen, alkol ve domuz kaynaklı bileşene ilişkin bilgilerin kolayca görülebilecek, açıkça okunabilecek şekilde içindekiler listesinin geri kalan bölümünden açıkça ayıran bir yazı dizgisi vasıtasıyla (örneğin, punto, stil veya arka plan rengi aracılığıyla) vurgulanarak menüler, yazı tahtaları, broşür, karekod, dijital ekran ve benzeri araçlar vasıtasıyla son tüketiciye sunulmalıdır.
Ulusal çapta zincir şeklinde hizmet veren toplu tüketim yerleri 07/07/2026, bulunduğu il sınırında sadece üç ve üzeri şubesi olan toplu tüketim yerleri 31/12/2026, bunlar dışında kalan tüm toplu tüketim yerleri en geç 31/12/2026 tarihine kadar enerji ve bileşen bildirimi yönetmeliğine uyum sağlamalıdır.
Yeni yönetmelikle birlikte restoran, kafe gibi toplu tüketim alanlarında sunulan gıdaların temel bileşenleri, kalori, alerjen ve besin değerlerinin açıkça belirtilmesi; menülerde şeffaflığın sağlanması ve halk sağlığının korunması adına önemli bir adımdır. Şeker-İş Sendikası olarak yıllardır sürdürdüğümüz bu hassasiyet doğrultusunda, Bakanlığımızın denetimleri güçlendiren ayrıntılı menü uygulaması; tüketicilerin bilinçli tercih yapmasına katkı sunacak ve toplum sağlığının korunmasında önemli bir rol oynayacaktır.
Toplu Tüketimde Şeffaflık, Sağlıklı Nesillerin Temelidir
Bu süreci destekleyen en önemli araçlardan biri, “Güvenilir Gıda” mobil uygulamasıdır. Söz konusu uygulama sayesinde tüketiciler, toplu tüketim ve ürün satış yerlerinde sunulan ürünlerin içerik bilgisine, kalori (enerji) miktarı, alerjen seviyesi ve alkol veya domuz türevi bileşen içerip içermediği anlık olarak görüntüleyebilir, sağlıklı tercihler yapabilir ve özellikle çocuklarının beslenmesini daha güvenli hâle getirebilmektedir. Ayrıca vatandaşlarımız gıda ile ilgili uygunsuz durumları uygulama üzerinden anında bildirebilir ve sunulan gıdalar hakkında anında bilgi alabilir. Devletin denetim gücünü ve milletimizin gıda bilincini vurgulayan “Güvenilir Gıda” uygulaması toplumsal farkındalığı artıran elzem bir mekanizma olarak öne çıkmaktadır.
Günümüzde nişasta bazlı şekerler ve yüksek yoğunluklu tatlandırıcılar, özellikle çocuk ve gençler arasında hızla yayılan bir sağlık tehdidi unsudur. Paketli gıdalardan, toplu tüketim yapılan gıda işletmelerine kadar pek çok alanda kullanılan bu maddeler, obezite, diyabet, kalp ve karaciğer hastalıkları gibi kronik sağlık sorunlarının artmasına yol açmaktadır. Ayrıca farklı etiketlerle sunulan gıdalarda halk sağlığı tehdit edilmekte ve ürün hakkında gerçek olmayan bilgiler verilmektedir. Bu durum, gelecek nesillerin damak tadını ve metabolik alışkanlıklarını geri dönülmez biçimde değiştirebilmektedir.
Sendikamızın gıda güvenliği ve halk sağlığını önceleyen yaklaşımı doğrultusunda, tüketici bilincini güçlendiren ve şeffaflığı esas alan bu uygulamayı güçlü şekilde destekliyor; özellikle sağlıklı nesillerin yetişmesi açısından kritik bir rol üstlendiğini vurguluyoruz.
Halk Sağlığı Önceliğimizdir
Şeker-İş Sendikası olarak, toplum sağlığını tehdit eden nişasta bazlı şekerlerin ve yapay tatlandırıcıların zararlarına yıllardır dikkat çekiyoruz. Bu kapsamda, Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından halk sağlığını koruma amacıyla hayata geçirilen yönetmelik değişikliklerini ve “Güvenilir Gıda” mobil uygulamasını güçlü bir şekilde desteklediğimizi özellikle vurgulamak isteriz. Söz konusu düzenlemelerin ve uygulamaların, tüketici bilincini artırarak zararlı tüketim alışkanlıklarının önüne geçmede son derece önemli ve yerinde adımlar olduğuna inanıyoruz.
Saygılarımla,
İsa Gök
Genel Başkan