• AB ülkelerinde yüzde 2 olan tatlandırıcıların payının Türkiye’de yasa ile yüzde 10 gibi yüksek bir oranda belirlenmiş olmasına karşın her yıl Bakanlar Kurulu’nca rutin bir şekilde NBŞ kotalarının yüzde 50 arttırılması, sektörde pancar şekeri aleyhine dengeleri bozmakta, pancar şekerinin Pazar payını daraltarak stok oluşumuna neden olmakta ve üretimine darbe vurmaktadır.
• Her ne kadar pancar şekeri kotasıyla ilişkilendirmeksizin yapılmakta ise de, kota artırımı ile NBŞ üretimi fiili olarak pancar şekeri üretiminin % 17’sine ulaşmaktadır.
• Bakanlar Kurulu’nun 29.11.2005 tarih ve 2005/9670 sayılı kararı ile nişasta bazlı şeker kotalarının 2005/2006 pazarlama yılı için de yüzde 50 oranında arttırılması üzerine Sendikamızca 28 Aralık 2005 tarihinde söz konusu Bakanlar Kurulu kararının iptali ve yürütmenin durdurulması istemiyle Danıştay’da dava açılmıştır.
• Danıştay 13. Dairesi’nin talebimizi reddetmesi üzerine, Sendikamızca bir üst mahkeme olan Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’na itiraz edilmiştir. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, Sendikamızın itirazını yerine bularak, 6.7.2006 tarih ve 2006/743 sayılı kararı ile Bakanlar Kurulu’na tanınan nişasta bazlı şeker kotasını yüzde 50 arttırma veya eksiltme yetkisinin rutin bir yetki hükmü olarak algılandığı ve her yıl kotanın arttırılması yönünde kullanıldığı, dolayısıyla bu durumun söz konusu kararları yetki yönünden hukuka aykırı kıldığı ve yasama yetkisinin devredilemezliği kuralını ihlal ettiği gerekçesiyle, nişasta bazlı şeker kotasının yüzde 50 arttırılmasına ilişkin söz konusu bakanlar kurulu kararı ve diğer işlemlere ilişkin yürütmenin durdurulmasına karar vermiştir.
• Bu karara rağmen, 27.01.2007 tarih ve 26416 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 2007/11561 sayılı BKK ile 2006/2007 pazarlama yılı için de NBŞ kotaları yine % 50 arttırılmıştır. Sendikamızca derhal harekete geçilerek 29.1.2007 tarihinde söz konusu BKK’nın iptali ve yürütmenin durdurulması istemiyle Danıştay’da yeniden dava açılmış olup, davamızın görüşülmesine Danıştay 13. Dairesi’nde devam olunmaktadır.
• Davayla ilgili ilk incelemesini tamamlayan Danıştay 13. Dairesi, söz konusu Bakanlar Kurulu kararı ile bu karara dayanak gösterilen Sanayi ve Ticaret Bakanlığı ile Şeker Kurumu işlemlerinin yürütmesi durdurmuştur.
• Kararda, Bakanlar Kurulu'nun bu oranı kurumun görüşünü alarak yüzde 50'sine kadar artırmaya ve eksiltmeye yetkili olduğu, ancak bu takdir yetkisinin, hangi hallerde, hangi ölçülerde kullanılacağının kanunla açıkça düzenlenmediği ifade edilmiş ve Bakanlar Kurulu'nun kota artırımına ilişkin kararlarının idari yargı denetimine tabi olduğu hatırlatılmıştır.
• Dairenin kararında, nişasta kökenli şeker için ayrılan kotanın yüzde 50 oranında artırılmasını öngören Bakanlar Kurulu Kararı’nda gerekçe olarak, ''sektörün önceki yıllarda olduğu gibi nişasta kökenli şeker kotalarının artırılması yönünde bir beklentisinin bulunması ve nişasta kökenli şeker üreten şirketlerin 2002/2003, 2006/2007 pazarlama yılları ilk 3 aylık satış verilerinde geçmiş yıllara oranla bir pazar daralması tespit edilememesine karşın yurt içi satışların düşmesi''nin gösterildiği belirtilmiştir.
• Ancak nişasta kökenli şeker üreticilerinin yurt içi satışlarının, dava konusu pazarlama yılından önceki yıllardaki ilk üç aylık satış rakamlarının 109.0 ve 101.2 bin ton olduğu dönemlerde de şeker kotası artırıldığı ifade edilen kararda, davalı Başbakanlık, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı ile Şeker Kurumu'nun, 65.3 bin ton şeker satışı nedeniyle pazarda daralma olduğundan bahisle şeker kotasını yüzde 50 oranında artırmasına ilişkin gerekçesinin hukuken kabul edilebilir bulunmadığı vurgulanmıştır.
• Dairenin kararında ''Gerçekte bir şeker ihtiyacının bulunup bulunmadığı ya da şeker kotalarının artışının mevcut ülke şeker stoklarına yapacağı etkisi araştırılmaksızın her yıl düzenli olarak nişasta kökenli şeker kotalarının artırılması, şeker kanununun çıkarılış ve şeker piyasasını düzenlemek amacıyla kurulan Şeker Kurumunun kuruluş amacına aykırılık teşkil edeceğinden nişasta bazlı şeker kotasının yüzde 50 oranında artırımına ilişkin Bakanlar Kurulu kararında kamu yararı ve hizmet gereklerine uyarlık görülmemiştir.'' denilmiştir.
• Dairenin kararında ayrıca, 4634 sayılı kanunun genel gerekçesine göre, Türkiye'deki şeker fabrikalarında halen 30 bin civarında işçi istihdam edildiği, binlerce çiftçi ailesinin geçimini pancar tarımıyla sağladığı belirtilmiştir. Kanun metninde de bu amaç doğrultusunda nişasta kökenli şeker için belirlenecek toplam (A) kotasının, ülke toplam (A) kotasının yüzde 10'unu geçemeyeceğinin hükme bağlandığı hatırlatılan kararda, idare tarafından kota tahsisinin, kanunda da öngörülen amaca uygun yapılması gerektiği ifade edilmiştir.
• NBŞ Kotalarının % 50 Arttırılmasına Karşı Açılan Davalar :