Üretim Reform Paketi Kanun Taslağı’ındaki Nişasta Kökenli Şekerler
ile İlgili Düzenlemeler Hakkında Şeker-İş Sendikasının Görüşleri


            Üretim Reform Paketi Kanun Taslağı’nın 46’ıncı Maddesi ile, 4634 sayılı Şeker Kanunu’nun 3’üncü maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmektedir.

Kotalar ve kotaların tespiti
Madde 3-Şeker üretimi ve arzında istikrarı sağlamak amacıyla pazarlanacak şeker miktarı, sakaroz kökenli ve diğer şekerler için ayrı ayrı olmak üzere şeker türlerine göre, gerektiğinde dönemsel olarak kotalar ile belirlenir. Glukoz ya da polimerlerinden üretilen ve kuru madde bazında ağırlık itibarıyla % 10 ve daha fazla oranda fruktoz içeren nişasta kökenli izoglukoz için belirlenecek toplam A kotası, ülke toplam A kotasının %10'unu geçemez. Bakanlar Kurulu bu oranı, Kurumun görüşünü alarak % 50'sine kadar artırmaya, % 50'sine kadar eksiltmeye yetkilidir.
Sakaroz kökenli şekerler dışındaki depolanabilir nitelikte olmayan diğer şekerler için B kotası belirlenmez.
 
Bu yeni düzenleme; yürürlükteki Şeker Kanunu’nda kota kapsamında olan, “ likit ve kurutulmuş haldeki glukoz şurubu” nu kota kapsamına çıkaran bir düzenlemedir. Bu yeni düzenlemenin sayısal değerlerle ifadesi ve sonuçları hakkındaki değerlendirmemiz aşağıdadır:
            2016/17 Pazarlama Yılında, Şeker Kurulu tarafından Ülke Toplam A Kotasının % 10’u oranında 265 000 ton nişasta kökenli şeker kotası belirlenmiştir.Yani glukoz ve izoglukoz için toplam 265 000 ton kota belirlenmiştir. Bu kotanın, yürürlükteki kanunun Bakanlar Kurulu’na verdiği yetki çerçevesinde % 50 oranında artırılması halinde, glukoz ve izoglukoz toplam kotası  397 500 tona çıkarılmış olacaktır. Geriye doğru yıllar itibariyle bakıldığında, kota kapsamında glukoz üretimi 60 000 -100 000 ton düzeyinde değişmektedir.  Bir başka deyişle; 265000 tonluk glukoz ve izoglukoz toplam kotasının %16,5-%38’i glukoz arzı ile karşılanmaktadır.Bakanlar Kurulu’nun  yetkisi çerçevesinde % 50 oranında artırılabilen  397500 tonluk glukoz ve izoglukoz toplam kotasının %15-%25’i glukoz arzı ile karşılanmaktadır.
            Yeni Düzenlemenin Sonuçları;
·         Glukozun kota kapsamından çıkarılması ile; toplam kotanın bugüne kadar glukoz tarafından karşılanan kısmı izoglukoza tahsis edilmiş olacaktır. İzoglukoz, PANCAR ŞEKERİNİN BİREBİR İKAMESİDİR ve böylelikle izoglukoz kotasındaki ve dolayısıyla arzındaki artış; pancar şekerinin pazarını, başta TÜRKŞEKER olmak üzere pancardan şeker üreten yerli şirketlerin üretimlerini ve yerli pancar üreticisinin üretimini daraltacaktır.
·         Glukozun tüm formlarının (likit ve kurutulmuş) kota kapsamı dışında bırakılması ile, bugüne kadar   60 000-100 000 ton düzeyindeki üretim tamamen kontrol dışı bırakılmaktadır.   
·         Bu yeni düzenleme; mülkiyetinin çok önemli bir bölümü başta Amerikan Şirketi Cargill olmak üzere yabancı sermayeli şirketlere yarayacak, yerli şirketler bu düzenlemeden zarar görecektir.
·         Glukozun tüm formlarının (likit ve kurutulmuş) kota kapsamı dışında bırakılması ile, kota kapsamında kalan izoglukoz üreticilerinin de işine gelmektedir. Zira; glukoz ve izoglukozun gerek üretim sürecinde gerekse pazarda etkin denetim emek ve masraf gerektirmektedir. Glukoz adı altında izoglukoz satışları yapılması riski kuvvetle muhtemeldir. Bu şekilde bir kayıtdışı uygulama ile toplam izoglukoz arzının 500 000-600 000 tonlara ulaşması olası görülmektedir. Bir başka deyişle bugünkü arz miktarının neredeyse 2 katından fazla bir arz beklenebilir.
 
·         Sektörde kota tahsisi yapılan beş şirketin dışında kota hakkı bulunmayan ve kota tahsis edilmeyen beş adet nişasta bazlı şeker üreten Şirket daha bulunmaktadır. Bu beş Şirketin yıllık toplam üretim kapasitesi 344 000 ton’dur. Bunlar; glukoz ve izoglukoz üretimi yapacak şekilde kurulmuş olmakla birlikte kota tahsisi yapılmadığından, Şeker Kurumu tarafından ihraç amaçlı üretim yapmalarına izin verilmiştir. Glukozun tüm formlarının (likit ve kurutulmuş) kota kapsamı dışında bırakılması ile bu şirketler de yurtiçine ürün arz etme hakkını elde etmiş olacaklardır.
 
·         “Glukoz yada polimerlerinden üretilen ve kuru madde bazında ağırlık itibariyla % 10 ve daha fazla oranda früktoz içeren nişasta kökenli izoglukoz” universal bir teknik tanımlamayı içinde barındırmakla birlikte mefhum-u muhalifinden;  “kuru madde bazında ağırlık itibariyla % 10’dan az früktoz içeren nişasta kökenli izoglukoz”u da kota kapsamı dışında bırakmaktadır. Bir başka deyişle, kuru madde bazında ağırlık itibariyla  % 9,99 fruktoz içeren nişasta kökenli izoglukoz kota kapsamı dışında kalacaktır. kuru madde bazında ağırlık itibariyla % 10 fruktoz içeren izoglukoz ile % 9,99 fruktoz içeren nişasta kökenli izoglukoz arasında kullanıcı açısından problem yaratacak çok büyük bir teknik farklılık olacağı düşünülmemektedir.
 
·         Bu yeni düzenleme ile; 1 350 000 ton Glukoz ve İzoglukoz kurulu kapasitesine sahip olan ve tamamına yakını yabancı mülkiyetli  nişasta kökenli şeker sektöründe kapasitesinin tamamının kullanılmasının önü açılırken, tamamı yerli sermayeden oluşan pancar şekeri sektörü ciddi tehdit altında bırakılmaktadır.
            Türkiye’nin bugünlerde içinde bulunduğu konjonktürden ve OHAL uygulamalarının avantajlarından yararlanılarak, yabancı sermayeli NBŞ şirketlerinin bu düzenlemeyi bir oldu bittiye getirmeye çalıştıkları, hatta konjonktüre bağlı bir pazarlık konusu haline getirdikleri düşünülmektedir.
Üretim Reform Paketi Kanun Taslağı’nın 76’ıncı Maddesi (2) bendi ile, 4634 sayılı Şeker Kanunu’nun 2’inci maddesi (e) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmektedir. Yeni düzenleme ile; tüm glukoz formları (likit yada kurutulmuş halde) şeker tanımı içinden çıkarılarak, hem kota kapsamından, hem de Şeker Kurumu’nun tüm glukoz ürünleri üzerindeki düzenleme ve denetleme yetkisi ortadan kaldırılmaktadır.  
 
4634 sayılı Kanun
Tanımlar
MADDE 2- Bu Kanunun uygulanmasında;

e) Şeker : Beyaz şeker (standart, rafine küp ve kristal şeker), yarı beyaz şeker, rafine şeker, ham şeker ve kahverengi şeker olarak sınıflandırılan, pancar veya kamıştan üretilen kristallendirilmiş sakaroz ile nişasta kökenli izoglukoz, likid ya da kurutulmuş halde glukoz şurubu, sakaroz veya invert şeker veya her ikisinin karışımının suda çözünmesinden meydana gelen şeker çözeltisi ve invert şeker şurubu ile inülin şurubunu
 
Şeker İş olarak Önerimiz:
-          Glukoz ve İzoglukozun birlikte kota kapsamında kalmasına devam edilmesi ve % 10 oranının % 5’e çekilmesidir.     
 
                                                        Saygılarımızla
                                                    Şeker-iş Sendikası