TÜRK-İŞ Genel Eğitim Sekreteri ve Şeker-İş Sendikası Genel Başkanı İsa Gök’ün Birleşmiş Milletler Ortak Programı “Herkes İçin İnsana Yaraşır İş” Ulusal  Gençlik İstihdam Programı ve Antalya Pilot Bölge Uygulaması Ara Değerlendirme Konferansında Yaptığı Konuşması.
(25 Ocak 2011, Ankara)
 
 
 
Değerli Katılımcılar,
 
Hepinizi Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu ve şahsım adına saygılarımla selamlıyorum.
 
Birleşmiş Milletler kuruluşları ile Türkiye İş Kurumu’nun Ulusal Gençlik İstihdamı Programı çerçevesinde düzenlemiş olduğu “ara değerlendirme konferansı” vesilesiyle görüşlerimizi açıklama fırsatı verildiği için teşekkür ederim. 
 
Yaşanan küresel kriz, çalışma yaşamını da doğrudan etkilemiştir. İşsizlik, güvencesizlik, yoksulluk gibi konular, eskisinden ağırlıklı olarak gündemde yer almaktadır.
 
Ancak işsizlik, özellikle toplumun geleceğini belirleyecek olan gençler arasında giderek artmaktadır.
 
“Genç işsizliği” sorununun kapsamlı, detaylı ve çözüm odaklı bir yaklaşımla tartışılması gereği açıktır. İşsizlik, gençleri çaresizliğe sürükleyerek sosyal sorunlara neden olmaktadır. Onları en verimli çağlarında üretim faaliyetinin dışında bırakarak büyük ekonomik kayıplara yol açmaktadır.
 
Yeni işler yaratılamaması bir yana, var olan istihdamın azalması en çok işgücüne yeni girecek bu gençleri etkilemektedir. 
 
Ekonomik büyümenin istihdam yaratmaması, eğitim-istihdam ilişkisinin sağlıklı bir biçimde kurulamaması, gençlerin niteliklerinin işgücü piyasasının ihtiyaçlarına cevap verememesi gibi nedenlerden kaynaklanan genç işsizliği son derece önemlidir.
 
Bu sorun, gençlerin ve ülkemizin geleceği açısından çözülmesi zorunlu bir sorun olarak gündemin üst sıralarına taşınmalıdır.
Ancak, TBMM’ Genel Kurulunda bugün görüşmeleri başlayacak olan Torba Yasa Tasarısında çalışma hayatına ilişkin bir çok sakıncalı hükmün yanı sıra genç istihdamını olumsuz etkileyebilecek düzenlemeler de bulunması üzücüdür. Hükümet bu düzenlemeleri genç istihdamını artırmak için yaptığını söylese de bizim bu konuda uygulamada istismara yol açabileceğine yönelik endişelerimiz bulunmaktadır.
 
Örnek vermek gerekirse, tasarıda deneme süresinin yirmi beş yaşın altındaki işçiler için dört aya çıkarılması hükme bağlanmıştır.  Deneme süresinin uzaması işçinin emeğinin heba olması riskini taşımaktadır. Bugün pek çok küçük işveren deneme süresi adı altında özellikle genç insanları çalıştırmakta çok defa bu sürenin sonunda (iş yapılıp bittiği için) bu kişilerin ücretini dahi ödemeden iş ilişkisini bitirmektedir. Bu nedenle deneme süresinin uzatılması uygulamada işçi aleyhine dönmektedir Bu kapsamda stajyer uygulaması da asıl işçinin yerine ikame edildiğinden, bu uygulamanın düşük maliyetli işçi istihdamı amacıyla kullanılmasına izin verilmemelidir.   
 
Ayrıca tasarıda prime esas kazancın üst sınırının belirlenmesinde asgari ücret 18 yaş sınırına göre düzenlenmektedir. Bu düzenleme işletmelerde çıraklık eğitimi gören, mesleki eğitim gören ve staja tabi tutulanların almakta oldukları ücretlerini de önemli ölçüde düşürecektir.
 
Değerli Katılımcılar,
 
Demografik yapısı itibariyle Türkiye genç bir ülke olarak kabul edilmektedir. Her yıl işgücüne yüz binlerce genç katılmaktadır. Ancak yeni istihdam olanakları sağlayacak strateji ve politikaların yetersizliği nedeniyle bu gençlerimiz işsiz kalmaktadır. Türkiye’nin geleceği olan gençlerimiz, giderek artan bir gelecek kaygısı içinde “günü tüketmek durumunda kalmaktadır.
 
Ülkemiz için bugün avantaj gibi gözüken genç nüfusu, nitelikli eğitim ve istihdam imkanlarının yetersizliği karşısında –korkarım ki- dezavantaja dönüşecektir.
 
Değerli Konuklar,
 
Bir işe sahip olmak, çalışarak geçimini kazanmak bireyin temel bir hakkıdır. Bu hakkı kullanmasına imkan sağlamak, sosyal devletin öncelikli görevi ve bireyi topluma kazandırmasının en önemli koşuludur.
 
Gençlerin ekonomik ve sosyal aktivitelerin dışında kalması, onurlu bir hayat sürdürebilmeleri için gerekli geliri elde etmelerini önlemekle kalmayıp, onların sosyal yaşamlarını ve psikolojilerini de derinden etkilemektedir.
 
Yaşanan yoğun işsizlik nedeniyle gençler, ailelerine bağımlı yaşamaya devam etmekte, yetişkin bireyler olarak kendi ailelerini kurma planlarını, belirsiz bir tarihe ertelemek zorunda kalmaktadırlar. Bu belirsizliğin yarattığı güvensizlik sosyal huzursuzluklara dönüşebilmektedir.
 
Gençlere istihdam fırsat ve imkanı sağlanması, kuşkusuz sosyal güvenlik primlerinin hazine tarafından karşılanması gibi teşviklerin ötesinde bütüncül bir politika çerçevesinde ele alınmak durumundadır.
 
Türkiye’de gençlerin istihdamlarına ilişkin strateji ve politikalara olan acil ihtiyaç bugünkü toplantının gündemini oluşturmaktadır. Genç işsizliği sorunu; ekonomik, sosyal ve psikolojik sonuçları bütüncül bir yaklaşımla ele alınarak ve sosyal tarafların da işbirliği ile bir an önce çözüme ulaştırılmalıdır.
 
Gençlerin istihdamına ilişkin “Ulusal Eylem Planı” hazırlanması ve ulusal istihdam stratejisi kapsamında uygulamaya konması bu açıdan olumlu bir adım olmaktadır.
 
İşsizliği önlemeye elverişli bir ekonomik ortam yaratmak için gerekli tedbirleri almak, devletin vazgeçilmez ve devredilemez görevidir.
 
Amacımız refahı paylaşan demokratik bir toplumu oluşturmak için “insan onuruna yaraşır yeni ve yeterli iş olanaklarının yaratılması” olmalıdır. Bunun sağlanması doğrultusunda ortak bir anlayış oluştuğu için bugün bir arada olduğumuza inanıyorum.
 
Ortak istihdam politikası oluşturulmasında ve sorunun çözümünde sosyal tarafların karar alma ve uygulama süreçlerine aktif katılımı önemlidir. “Benim yaptığım en doğru olandır” yaklaşımı ile sosyal diyalog oluşturulması mümkün değildir.
 
Bu açıdan İŞKUR ve ILO’nun bu çalışmanın yapılmasında izlediği kurumlar arası işbirliğine dayalı katılımcı yöntemi takdir ediyorum.
 
Günümüzde en iyi yatırım insana yapılan yatırımdır.
 
Hükümetler “insan onuruna yaraşır iş” olanaklarının yaratılması için çaba göstermek görev ve sorumluluğundadır.
 
 
İşçiler, işverenler ve devlet olarak sosyal tarafların, uluslararası istihdam eğilimlerini de çok yakın takibe alarak, yatırım ve istihdam artışı sağlayacak uygun şartların yeniden yaratılmasına çalışması hayati önem taşımaktadır.
 
Konferansın, bu amacı gerçekleştirmek doğrultusunda yararlı olacağı düşüncesiyle, beni dinlediğiniz için teşekkür eder, saygılarımı sunarım.