Özelleştirmenin Kapasite ve Maliyet Üzerindeki Etkileri


* Son yıllarda stok oluşumu nedeniyle özellikle kamu fabrikalarının şeker üretiminde düşüş gözlenmektedir.
* Halen teknoloji ve yenileme yatırımlarını tamamlayarak ölçeğini en az iki katına çıkaran özel sektör fabrikalarında birim maliyetlerin 80 YKr. civarında olduğu bilinmektedir.
* Bor, Ereğli ve Ilgın Şeker Fabrikalarının Türkşeker bünyesinde işlem gördüğü 2005 yılında Türkşeker’in birim maliyeti 1,3310 YTL/Kg olmuştur. Bu üç fabrikanın Sümer Holding bünyesinde üretim yaptığı 2006 yılında ise ortalama birim maliyet 1,4850 YTL/Kg olarak gerçekleşmiştir. Halen Türkşeker bünyesindeki 20 fabrikadan 13’ünün birim maliyeti bu ortalamanın bir hayli üzerindedir. Devlet tarafından belirlenen, kristal şekerin fabrika çıkış fiyatı ise 1,57 YTL’dir.
* Bor, Ereğli ve Ilgın Şeker Fabrikalarının Türkşeker bünyesinde işlem gördüğü 2005 yılında faaliyet ve finansman giderleri hariç 1,2376 YTL/Kg olan birim üretim maliyeti, 2006 yılında 1,3593 YTL/Kg olmuştur. Yapılan hesaplamalar, bu üç fabrikanın Türkşeker bünyesinde kalması halinde 2006 yılında faaliyet ve finansman giderleri hariç ortalama üretim maliyetinin 1,2983 YTL/Kg olacağını ortaya koymaktadır.
* Türkşeker’e ait karlı fabrikalardan 7 – 8 tanesinin özelleştirilmesi durumunda Türkşeker’in üretimi % 50’ye yakın bir oranda kayba uğrayacaktır. Ayrıca bu fabrikaların özelleştirilmesi durumunda geriye kalan fabrikaların ortalama birim maliyetleri 2 – 2,5 YTL.’ye yaklaşacaktır.
* Özel fabrikalar maliyet avantajı sayesinde % 30’a kadar iskontolu satış yapabilmektedirler. Türkşeker ise % 10 – 15 civarında iskonto uygulamaktadır.
* Özelleştirme sonucunda kalan fabrikaların kotalarını kaybederek kapasitelerinin daha da daralması durumunda kampanya süreleri 20 – 30 güne, kapasite kullanım oranı % 15 ila 25’e kadar düşeceğinden, sabit maliyetlerin yüksekliğinden dolayı birim maliyetler olağanüstü artacak ve serbest piyasa koşullarında çalışmaları imkansız hale gelecektir.
* Türkşeker’in karlı fabrikalarının satılması halinde, yurt içinde satılan şekerin % 72’si özel sektör tarafından üretilmiş olacak, Türkşeker ancak 400 – 500 bin ton civarında şeker satabilecektir.
* 2006/2007 kampanya dönemi başında Türkşeker’in elinde 503 bin ton şeker stoku bulunduğu da göz önüne alındığında, Türkşeker’in mevcut stoklarını dahi satması imkansız olacaktır.
* Bu durumda Türkşeker’in faaliyetlerini yürütmesi, çarklarını döndürmesi ve kar elde etmesi hiçbir koşulda mümkün olmayacak, yaşama şansı kalmayacaktır.
* Bor, Ereğli ve Ilgın Şeker Fabrikalarının Sümer Holding'e devredilmesinden sonra Türkşeker üretimi % 34,8 oranında gerilemiştir.
Şeker - İş Araştırma Grubu